Automatische medicijnautomaten en cyberrisico's: is jouw wachtautomaat beveiligt?

Automatische medicijnautomaten en cyberrisico's: Is jouw wachtautomaat beveiligt?

In de moderne officina is de 24/7 afhaalutomaat een enorme uitkomst voor zowel apotheker als patiënt. Klanten halen hun medicatie op wanneer het hen uitkomt, en de werkdruk aan de balie neemt af. Maar terwijl we de fysieke kluis van de automatische medicijnautomaat goed beveiligen met gehard staal en stevige sloten, vergeten we soms de digitale achterdeur.

Een wachtautomaat is in feite een gespecialiseerde computer die verbonden is met het internet en vaak direct communiceert met je apotheeksoftware. Als deze verbinding niet goed is afgeschermd, vormt de automaat een aantrekkelijk doelwit voor cybercriminelen.

De belangrijkste cyberrisico's van een wachtautomaat

1. Invalshoek naar het interne apotheeknetwerk. Als een hacker toegang krijgt tot de software van de buitenautomaat, kan dit apparaat gebruikt worden als 'brug' om door te dringen tot de balie-computers en server in de apotheek. Een onbeveiligde automaat zet daarmee indirect de deur open naar al je patiëntengegevens.
2. Diefstal van patiëntgegevens (GDPR/AVG-risico). Afhaalautomaten verwerken privacygevoelige informatie: namen, telefoonnummers, afhaalcodes en soms zelfs specifieke medicatiegegevens. Een datalek via het touchscreen of de datastroom van de automaat kan leiden tot ernstige schendingen van de privacywetgeving.
3. Manipulatie van het afhaalsysteem (Ransomware of sabotage). Criminelen kunnen de software van de automaat gijzelen via ransomware, waardoor patiënten hun medicatie niet meer kunnen ophalen. In het ergste geval kan een kwaadwillende het systeem manipuleren om verkeerde kluisjes te openen of om de apotheeksoftware te blokkeren.
4. Fysieke 'Juice Jacking' of USB-inbreuk. Omdat de automaat aan de buitenkant van het pand hangt, is het scherm en soms de behuizing fysiek toegankelijk. Als onderhoudspoorten of USB-aansluitingen aan de buitenkant niet correct zijn afgesloten, kan iemand fysiek apparatuur of apparaten inpluggen om schadelijke software te installeren.

Check: Zo beveiligt u de medicijnautomaat

Om de digitale veiligheid van je 24/7 afhaalsysteem te waarborgen, kun je de volgende maatregelen treffen samen met je IT-leverancier:

• Netwerksegmentatie (VLAN). Plaats de automaat op een afgezonderd virtueel netwerk (VLAN). Als de automaat wordt gehackt, kan de aanvaller niet doorstromen naar het hoofdnetwerk.
• Versleutelde verbindingen. Zorg dat alle communicatie tussen de automaat en de apotheeksoftware verloopt via een beveiligde VPN-verbinding of HTTPS.
• Automatische software-updates. Verifieer bij de leverancier dat de automaatbehuizing én het besturingssysteem (vaak Windows of Linux) automatisch beveiligingsupdates ontvangen.
• Fysieke poortbeveiliging. Controleer of eventuele USB-poorten of netwerkaansluitingen aan de buiten- en binnenkant van de automaat via de software zijn uitgeschakeld.
• Sterke authenticatie. Wijzig direct alle standaard fabrieks-wachtwoorden van de beheerdersomgeving van de automaat.

Vragen voor je leverancier

Vertrouw niet blindelings op de installateur. Stel de leverancier van je afhaautomaat de volgende concrete vragen:

• Hoe is de communicatie tussen de automaat en onze apotheeksoftware beveiligd?
• Worden er periodiek penetratietesten (gecontroleerde cyberaanvallen) uitgevoerd op dit type automaat?
• Wie is er verantwoordelijk voor het installeren van beveiligingsupdates van het besturingssysteem?

Een veilige medicijnautomaat vraagt om zowel een fysiek slot als een digitale muur. Door je automaat op te nemen in je algehele cybersecurity-strategie, voorkom je dat een serviceproduct verandert in een digitaal datalek.